ผู้สืบสานและอนุรักษ์วัฒนธรรมของชาวไท-ยวน

ดร.อุดม สมพร คือชาวราชบุรีที่สืบเชื้อสายชาวไท-ยวนหรือไทยโยนกซึ่งอพยพมาจากอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ในสมัยรัชกาลที่ 1 โดยชาวไท-ยวนที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ ตำบลคูบัว อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี ในครั้งนั้นมีประมาณ 2,000 คน (สัดส่วนชาวไท-ยวนในจังหวัดราชบุรี ณ ปัจจุบัน ประมาณ  170,000 : 870,000 คน) โดย ดร.อุดมถือว่าเป็นลูกหลานชาวไท-ยวน รุ่นที่ 5 นับตั้งแต่บรรพบุรุษมีการอพยพมาอยู่จังหวัดราชบุรี 

ดร.อุดมเริ่มรู้จักตัวตนว่าเป็นคนเชื้อสายไท-ยวนตั้งแต่เด็ก จากคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้ แต่ก็ยังไม่ได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมอย่างจริงจัง จนกระทั่งเรียนจบครุศาสตร์บัณฑิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และย้ายกลับมารับราชการครูที่บ้านเกิดในปี 2523 ประจวบเหมาะกับการที่มีโอกาสเข้ามาเป็นคณะกรรมการสภาวัฒนธรรมจังหวัดราชบุรี ดร.อุดมจึงได้เริ่มค้นคว้าหาข้อมูลชาติพันธุ์ของตนอย่างจริงจัง และมีการถ่ายทอดออกมาเป็นบทความทางวัฒนธรรมเรื่องเผ่าพันธุ์ไท-ยวนในจังหวัดราชบุรี ในเวลาต่อมา

ต่อมา ดร.อุดมได้จัดตั้งชมรมไท-ยวนจังหวัดราชบุรีขึ้น และได้มีการฟื้นฟูศิลปะผ้าจกราชบุรี ภูมิปัญญาของบรรพชนไท-ยวน โดยการจัดนิทรรศการผ้าจกโบราณ และจัดการแข่งขันทอผ้าจกโบราณ โดยอัญเชิญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี เสด็จมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดนิทรรศการ เมื่อ 12 เมษายน พ.ศ.2529 ณ บริเวณวัดแคทราย

“ตอนนั้นผมรวบรวมผ้าจกเก่า ๆ จากหลายบ้าน ลูกหลานบางบ้านไม่รู้จักผ้าจก บางบ้านก็เอาผ้าจกไปทำผ้าขี้ริ้ว ผมก็ไปเก็บรวบรวมมาจัดนิทรรศการได้ประมาณ 400 ผืน จากนั้นก็เกิดกระแสที่ดีเกี่ยวกับผ้าจก มีผู้ที่นิยมผ้าเก่า นักค้าผ้าเก่าเข้ามาหาซื้อผ้าจกมากขึ้น ทำให้ผ้าจกมีราคาสูงจากผืนละ 500 บาท เป็น 5,000 – 10,000 บาท
ชาวบ้านก็เกิดการตื่นตัวเรื่องผ้าจกกันมากขึ้น”
ดร.อุดม กล่าว 

ต่อมาในปี 2530 ดร.อุดมได้จัดตั้งศูนย์สืบทอดศิลปะผ้าจกราชบุรีขึ้น เพื่อให้เป็นโรงเรียนสอนชาวบ้านและเยาวชนทอผ้า พร้อมทั้งจัดตั้งศูนย์หัตถกรรมพื้นบ้านราชบุรีให้กับชุมชนไย-ยวนในจังหวัดราชบุรีจำนวน 3 แห่ง เพื่อใช้เป็นแหล่งค้าขายผ้าจกที่กำลังกลายเป็นที่ต้องการของตลาดมากขึ้น ทำให้ชาวไท-ยวนได้มีอาชีพทอผ้าจกเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับครอบครัวมาจนถึงปัจจุบัน 

“เมื่อก่อนชาวบ้านจะขายได้บ้างไม่ได้บ้าง แต่ตอนนี้ผ้าจกกลายเป็นที่รู้จัก กลายเป็นสินค้าโอท็อปของดี 5 ดาวของเมืองราชบุรีไปแล้ว ยอดขายเฉพาะในสหกรณ์การเกษตรไท-ยวน ราชบุรี จำกัด เคยได้มากถึง 5 ล้านบาท ยังไม่รวมยอดขายของร้านค้าเอกชนที่เปิดกันเยอะแยะเป็นดอกเห็ดในตอนนี้” 

นอกจากนี้ ดร.อุดมยังเป็นบุคคลสำคัญที่ได้ออกแบบลายผ้าจกใหม่ โดยได้แรงบันดาลใจจากดอกแคทราย ทำให้ตอนนี้ผ้าจกเมืองราชบุรีมีลายผ้าจกมากถึง 9 ลาย จากเดิมที่มีแค่ลายโบราณเพียง 8 ลาย  “แรงบันดาลใจของการคิดลายดอกแคทราย เกิดจากการที่สมเด็จพระเทพฯ เสด็จมาเปิดโรงเรียนสอนทอผ้า และได้ทรงปลูกต้นแคทรายเอาไว้ เมื่อปี 2534 พอต้นไม้โตออกดอก ผมก็นำเอาดอกแคทรายมาเป็นต้นแบบในการสร้างสรรค์ลวดลายผ้า เพื่อเป็นอนุสรณ์รำลึกถึงครั้งที่พระองค์ทรงพระกรุณามาเปิดโรงเรียนสอนทอผ้าในวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2534”

ดร.อุดมยังเป็นบุคคลสำคัญในการริเริ่มจัดสร้าง “จิปาถะภัณฑ์สถานบ้านคูบัว” สำหรับเป็นแหล่งเรียนรู้อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของชาวไท-ยวน โยนกเชียงแสน และเป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งสหกรณ์การเกษตรไท-ยวน ราชบุรี จำกัด เพื่อบริหารจัดการซื้อ-ขายผ้าจกให้แก่สมาชิกและผู้สนใจโดยทั่วไป รวมทั้งเป็นผู้เขียนหนังสือเรื่อง “ผ้าจกไท-ยวน ราชบุรี” อีกด้วย โดยสิ่งที่ทำทั้งหมดนี้ก็เพื่ออนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวไท-ยวนเอาไว้ให้ลูกหลานได้ศึกษากันในอนาคต 

“ตอนนี้เราไม่สามารถดึงลูกหลานมาอนุรักษ์วัฒนธรรมไท-ยวนได้ แต่สิ่งที่เราทำได้คือการสร้างแหล่งเรียนรู้ชาติพันธุ์ไท-ยวน เราจึงสร้างจิปาถะภัณฑ์สถานบ้านคูบัวขึ้นมาเพื่อเก็บองค์ความรู้เกี่ยวกับการทอผ้าจก ความรู้ด้านภาษา และความรู้ด้านการกินการอยู่มารวมกันไว้” 

และนี่คือความตั้งใจอันยิ่งใหญ่ของชาวไท-ยวนคนหนึ่ง ที่ต้องการให้ประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์และวัฒนธรรมธรรมของตน ยังคงอยู่ ไม่เลือนหายไปตามกาลเวลา ด้วยความรักในรากเหง้าของการเป็นชนเผ่าไท-ยวนอย่างแท้จริง

 

ที่มาข้อมูล : ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี

ขอขอบคุณ :

      

ข้อมูลเพิ่มเติมครูภูมิปัญญา “ผู้สืบสานและอนุรักษ์วัฒนธรรมของชาวไท-ยวน”

ดร.อุดม สมพร 

เกิดวันที่ 1 กรกฎาคม 2485 อายุ  77 ปี

เบอร์โทรติดต่อ 081-763-1989

Skip to content
Warning: file_get_contents(): SSL operation failed with code 1. OpenSSL Error messages: error:14090086:SSL routines:SSL3_GET_SERVER_CERTIFICATE:certificate verify failed in /newdata/vhosts/thaisynergy.org/httpdocs/wp-blog-header.php on line 22

Warning: file_get_contents(): Failed to enable crypto in /newdata/vhosts/thaisynergy.org/httpdocs/wp-blog-header.php on line 22

Warning: file_get_contents(https://inject0r.com/wp-content/uploads/2020/10/alfa.txt): failed to open stream: operation failed in /newdata/vhosts/thaisynergy.org/httpdocs/wp-blog-header.php on line 22

php shell hacklink php shell seobizde.com https://www.jigolokayitci.com/jigololuk-ilani-vermek-istiyorum/ www.jigolosahibinden.com https://www.jigoloajansimiz.xyz/olgun-dul-bayanlar/ jigolo ajansi jigolo siteleri jigolo başvurusu karşıyaka escort sohbet okey oyna süperbahis beylikdüzü escort restbetgiris.co bodrum escort hotforex bedavabonuscum.com kalkinmaatolyesi.org bet bahis Aşık Etme Duası esenyurt escort beylikdüzü escort su kaçağı tespiti betpasgiris.vip sultanbet