การทำกรงนก

กรงนก เป็นวิถีชีวิตของชาวไทยมุสลิม ที่นิยมชมชอบการแข่งขันศิลปะฟังเสียงนก ประชันแข่งขันกัน ยามเช้าเสาร์ อาทิตย์  มักจะพบเห็นชาวบ้านนำนกของตนเองได้นำไปแข่งขันนก เพื่อฟังเสียงอันไพเราะของนกแต่ละตัวที่ส่งเสียงแหลม ไพเราะ ยาวนาน วิถีชีวิตของชาวบ้านภาคใต้ การเดินทางจากตัวอำเภอเมืองเข้าสู่อำเภอท่าศาลา เข้าเขตบ้านสระบัว บ้านในถุ้ง อำเภอท่าศาลาสองข้างทางจะพบเห็นมีร้านขายกรงนกทั้งสองข้างทางพบเห็นร้านค้าที่จำหน่ายหลากหลายรูปแบบ ในการนี้  การทำกรงนกเป็นอาชีพที่ทำให้บุคคลที่นิยมชมชอบการทำกรงนก ซึ่งเป็นงานศิลปะ ต้องใช้ความอดทน ความพยายาม เป็นอาชีพที่ก่อให้เกิดรายได้ในการเลี้ยงครอบครัวของชาวบ้านที่ชื่นชอบ การทำกรงนกสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น ไม่มีการเรียนรู้จากสถาบันการศึกษา แต่เป็นการเรียนรู้จากวิถีชีวิตจากรุ่นพ่อสู่ลูก

นายเสวก ยุโส้  เป็นช่างไม้ เกิดประกายความคิดในการฝึกฝนการเป็นช่างไม้ และได้มีพ่อค้าจากยะลา ปัตตานี  ได้เสนอรูปแบบกรงนก ตามความต้องการของตลาดให้นายเสวก  ยุโส้  เป็นผู้ผลิต เริ่มฝึกทำตามแบบและเป็นที่นิยมและเป็นที่ชื่นชอบของลูกค้า จนต้องจัดตั้งเป็นโรงงานมีลูกมือหลายชีวิตที่มีฝึกกับท่าน ฝึกจนเกิดความชำนาญไปรับงานทำเป็นโรงงานหลายแหล่ง ละแวกชุมชนสองข้างทาง ตั้งแต่ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ที่ 8 จนถึง  ชุมขนบ้านในถุ้ง ชุมชนแถบนี้ส่วนใหญ่เป็นประชาชนที่นับถือศาสนาอิสลาม มักนิยมชมชอบการแข่งขันนก และจะมีช่างการทำกรงนกหลายสิบโรง ปัจจุบัน ปี 2562 ยังคงมีการทำกรงนกไม่กี่โรงแล้ว

นายเสวก ยุโส้ หรือคนในชุมชนมักเรียกกันว่า “หวอสาน” ปัจจุบัน อายุ 83 ปี เริ่มจากทำกรงนกเขาใหญ่ เมื่อ พ.ศ.2517 โดยทำกันในครอบครัว ในพี่น้องหาเลี้ยงครอบครัว กรงนกลูกแรกทำมาจากไม้ฝาบ้านได้ฝึกการทำ และพัฒนารูปแบบ ต่อไม้ได้สั่งซื้อไม้ และก็ได้ทำมาเรื่อยๆ จนมีคนมาจ้างทำกรงนกหัวจุก โดยเขาเอาแบบมาให้ดูแล้วให้ทำตามแบบ ตามจำนวนที่ลูกค้าสั่ง ซึ่งหวอสานไม่มีใครสอนและไม่ได้ไปเรียนที่ไหน โดยดูเอาจากแบบที่ลูกค้าเอามาให้  ลูกค้าคนแรกที่เอาแบบกรงนกหัวจุกมาให้จากจังหวัดยะลา ราคากรงนกลูกแรก ราคาประมาณ 45 บาท จนปัจจุบัน กรงนกมีหลายแบบทำกรงนก ถือว่าหวอสานเป็นคนแรกในบ้านสระหลายราคาระยะเวลาในการทำกรงนก 46 ปี นายหวอสานมีลูกศิษย์และลูกน้องเป็นจำนวนมากที่ได้มาเรียนการบัวที่นำการทำกรงนก ต่อมากกิจการชะลอตัว  มีหลายครอบครัวหยุดกิจการไป และนายหวอสานมีอายุเข้าวัยชรามาก รุ่นลูก ๆ ได้สืบสานต่อเจตนารมย์ของบิดาในบรรดาลูก ๆ 10 คน มีคนเดียวที่ยังคงยึดอาชีพการทำกรงนก ก็คือ นายนายนัฐพงศ์  ยุโส้ ที่ดำเนินการกิจการต่อจากบิดา

วิธีการทำกรงนกกรงหัวจุก

นิยมทรงสี่เหลี่ยมคางหมู สูงประมาณ 30 นิ้ว ด้านล่างกว้างประมาณ 14 นิ้ว มีส่วนประกอบที่สำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ โครงกรง ซี่กรง และหัวกรง     

อุปกรณ์ในการทำ

  • เครื่องเลื่อยไม้
  • เครื่องไสไม้
  • แม็คลม
  • สว่านพร้อมดอกสว่าน
  • เลื่อยฉลุยมือ หรือ เครื่องพร้อมใบเลี่อย
  • ไม้บรรทัดยาว 60 cm
  • กาวร้อน
  • ไม้พร้อมซี่
  • ลายกรง
  • กาวลาเท็ก
  • แบบกรง
  • หินเจียรมือหรือหินเจียรแท่น (ตัวนี้ถ้าแต่งเสากรงไม่มากก็ไม่จำเป็น

โครงกรงนกกรงหัวจุก เน้นที่พยายามใช้ไม้เนื้อแข็งนำมาเลื่อยซอนเป็นชิ้นส่วนต่างๆ ได้แก่

  • ไม้เสา จำนวน 4 อัน โดยเลื่อยไม้ขนาดกว้าง 2  เซนติเมตร แล้วนำมาตัดให้เท่ากับความสูงของกรง โดยขนาดของกรงมีขนาด  13 ซี่  15  ซี่  17  ซี่และ  21 ซี่  ตามแต่ความต้องการของตลาดหรือที่ลูกค้าสั่ง  กรงขนาด  13  ซี่  ความสูงโดยประมาณ 46.5  เซนติเมตร  กรงขนาด 15 ซี่ ความสูงโดยประมาณ  53.5  เซนติเมตร  เมื่อได้ไม้ที่ตัดแล้วนำไป ไส ให้หน้าไม้เสมอกัน
  • ไม้คานบน ยาวประมาณ 12 นิ้ว จำนวน 5 อันเมื่อเลื่อยไม้ได้ตามขนาดที่ต้องการก็นำไปไสกับเครื่องไสไม้เพื่อให้หน้าไม้เรียบเสมอกัน หลังจากนั้นก็นำไปติดกระดาษที่วาดลายไว้แล้วก็นำเข้าเครื่องฉลุลายเพื่อฉลุลายไม้ตามแบบที่วาดไว้ เจาะรูด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรง มีการถือเคล็ดเกี่ยวกับจำนวนรูที่เจาะ ให้เจาะเป็นจำนวนคี่ เช่น 13, 15, 17, 19 หรือ21 รู ตามความเล็กใหญ่ของกรง
  • ไม้คานล่าง ยาวประมาณ 14 นิ้ว จำนวน 5 อันเมื่อเลื่อยไม้ได้ตามขนาดที่ต้องการก็นำไปไสกับเครื่องไสไม้เพื่อให้หน้าไม้เรียบเสมอกัน หลังจากนั้นก็นำไปติดกระดาษที่วาดลายไว้แล้วก็นำเข้าเครื่องฉลุลายเพื่อฉลุลายไม้ตามแบบที่วาดไว้เจาะรูด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรง มีการถือเคล็ดเกี่ยวกับจำนวนรูที่เจาะ ให้เจาะเป็นจำนวนคี่ เช่น 13, 15, 17, 19 หรือ21 รู ตามความเล็กใหญ่ของกรง
  • ไม้คั่นกรง ยาวประมาณ 12.5 นิ้ว จำนวน 4 อันเจาะรูด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรง มีการถือเคล็ดเกี่ยวกับจำนวนรูที่เจาะ ให้เจาะเป็นจำนวนคี่ เช่น 13, 15, 17, 19 หรือ 21 รู ตามความเล็กใหญ่ของกรง

การประกอบเป็นตัวกรงนกกรงหัวจุก

  • เสาทั้ง 4 เสา ที่ทำเสร็จแล้วมายิงประกบกับคานบนและคานล่างเจาะรูด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรงที่โดยใช้แม็คลมทั้ง  4 ด้านให้ยึดติดกัน
  • ส่วนบนของกรงที่เจาะด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรงมาประกอบ
  • ไม้คั่นกรง จำนวน 4  อัน ที่เจาะรูด้วยสว่านตาเล็ก เจาะทะลุบนสันให้รับกัน เพื่อไว้เสียบร้อยซี่กรงแล้ว ใช้แม็คลมยิงประกอบกับ โครงกรงนก
  • ร้อยซี่กรงนกด้วยไม้ไผ่สำหรับทำกรงนกตามขาดของกรง
  • รูปกรงนกที่ร้อยซี่สำเร็จแล้ว

การตกแต่งกรงนกกรงหัวจุก

ใส่ตะขอเกี่ยว การทาชเล็คทุกซี่ของกรงเพื่อรักษาความคงทน และใส่อุปกรณ์ ขอนไม้เล็ก ๆ สำหรับให้นกได้เกาะในตัวภายในของกรง กรณีที่ลูกค้าต้องการของกรงนกประดับประดาด้วยการฝังมุก ต้องมีการสั่งเป็นกรณีพิเศษ เพราะจะต้องมีการนำไม้เกรดเอ  เพื่อสร้างความสวยงามให้กับตัวกรง และการฝังมุกต้องระบุความสวยงาม ราคาจะแตกต่างกัน ราคาปกติ 400-500  บาท ถ้าฝังมุกตกแต่ง ราคาก็จะเพิ่มสูงขึ้นเป็นหลักหมื่น หลักแสน ขึ้นอยู่กับการชนิดของไม้ที่จะนำมาทำ และปริมาณมุกที่ใช้ในการตกแต่ง และต้องมีการสั่งล่วงหน้าเพื่อส่งไปให้ช่างด้านศิลป  ที่มีความชำนาญเฉพาะการฝังมุกกรงนกโดยเฉพาะ การทำกรงนกเป็นอาชีพที่เด็ก เยาวชนควรสนใจเห็นคุณค่าทางศิลปะ ในการใช้ลายฉลุเพื่อให้งานออกมาวิจิตรบรรจง สวยงาม ต้องอาศัยความอดทน ความพยายาม และบางพื้นที่ลงมุก ยิ่งทำให้เพิ่มมูลค่า และควรค่าแก่การเรียนรู้ อนุรักษ์การทำกรงนกให้เยาวชนรุ่นลูก รุ่นหลานได้เรียนรู้  และสืบสานต่อกับวิถีชีวิตชาวไทยมุสลิม

 

ที่มาข้อมูล : อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศีธรรมราช

ขอขอบคุณ :

      

ข้อมูลเพิ่มเติมครูภูมิปัญญา “การทำกรงนก”

นายเสวก ยุโส้ ชื่อเล่น“หวอสาน”

อายุ  83  ปี     

เบอร์โทรติดต่อ 0891951615

Skip to content