วงดนตรีพื้นบ้าน ส.สมนึกศิลป์

        บเพลงพื้นบ้านที่บรรเลงด้วยเครื่องดนตรี เช่น สะล้อ ซอ ซึง ของวง “ส.สมนึกศิลป์” ตำบลไหล่หิน อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง มีมนต์เสน่ห์ติดตาตรึงใจผู้คนในพื้นที่มากว่า 20 ปี และที่น่าสนใจคือ นักดนตรีในวงคือผู้สูงอายุที่มีใจรักในดนตรีพื้นบ้านทั้งหมด

        คุณลุงสมนึก วันทะยะ อดีตช่างซ่อมเครื่องยนต์ ซึ่งเป็นหัวหน้าวงเล่าให้ฟังว่า กว่าจะเป็นวงดนตรี “ส.สมนึกศิลป์” ได้นั้น ต้องเล่าย้อนอดีตไปสมัยที่คุณลุงยังเรียนอยู่ชั้น ป.4 ซึ่งในสมัยนั้นคุณลุงได้เห็นคุณพ่อและญาติเล่นดนตรีพื้นบ้านกันเป็นประจำจึงเกิดความชอบ และได้เรียนรู้การเล่นเครื่องดนตรีต่างๆ มาจากคุณพ่อตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา อีกทั้งยังได้เรียนรู้เรื่องการทำเครื่องดนตรีสะล้อ ซอ ซึง โดยหาวัสดุที่อยู่แถวบ้าน เช่น กะลามะพร้าว และไม้สักทองมาแกะเป็นเครื่องดนตรีไว้ใช้เล่นในยามว่าง จนกระทั่งอายุ 17 ปี คุณลุงต้องไปเกณฑ์ทหาร ทำให้ต้องหยุดเล่นเครื่องดนตรีพื้นบ้านและหยุดทำสะล้อ ซอ ซึงไปช่วงหนึ่ง ก่อนที่จะกลับมาเล่นดนตรีพื้นบ้านอีกครั้งตอนอายุ 29 ปี และห่างหายไปอีกครั้งเมื่อต้องไปทำงานเป็นช่างซ่อมเครื่องยนต์ พอถึงวัยเกษียณอายุการทำงาน คุณลุงต้องการหางานอดิเรกทำเพื่อแก้เหงา จึงได้กลับไปเล่นเครื่องดนตรีพื้นบ้านอีกครั้ง โดยในครั้งนี้คุณลุงได้รวมกลุ่มกับผู้สูงอายุในชุมชนที่ชอบเล่นเครื่องดนตรีพื้นบ้านเหมือนกัน ประมาณ 8 คน เพื่อตั้งเป็นวงดนตรี โดยแต่ละคนก็จะเล่นเครื่องดนตรีที่แตกต่างกันไป คือ ซึง ซอ ขลุ่ย ฉิ่ง ฉาบ และกลอง 

 

        ด้านการทำเครื่องดนตรี คุณลุงเล่าให้ฟังว่า ด้วยความที่เป็นหัวหน้าวง คุณลุงจึงต้องเป็นตัวตั้งตัวตีในการหาเครื่องดนตรีเข้าวง และเนื่องจากคุณลุงสามารถทำเครื่องดนตรีพื้นบ้านได้เอง คุณลุงจึงสามารถประหยัดงบประมาณค่าใช้จ่ายในการซื้อเครื่องดนตรีให้กับวงไปได้หลายบาท ในส่วนบทเพลงที่วง ส.สมนึกศิลป์ นำเล่นนั้น คุณลุงเล่าว่าจะมีทั้งบทเพลงภาคเหนือ เพลงภาคกลาง และเพลงลูกทุ่ง ตัวอย่างเช่น เพลงซอพม่า เพลงซองิ้ว เพลงล่องแม่ปิง เพลงลาวจ้อย เพลงลาวดวงเดือน หรือเพลงของคุณไวพจน์ เพชรสุพรรณ เป็นต้น

           ที่ผ่านมา วงดนตรีพื้นบ้าน ส.สมนึกศิลป์ จะถูกเชิญไปเล่นในงานสำคัญต่างๆ เช่น งานสังสรรค์ งานวันสงกรานต์ งานศพ เป็นต้น นอกจากนี้วง ส.สมนึกศิลป์ยังเคยเข้าร่วมประกวดวงดนตรีพื้นบ้านในงานวันผู้สูงอายุที่จัดขึ้น ณ วัดพระธาตุลำปางหลวง ปี 2542 ซึ่งในปีนั้นวง ส.สมนึกศิลป์ได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 แต่ว่าได้ยกตำแหน่งชนะเลิศให้กับวงกลุ่มเยาวชนและขอรับรางวัลที่ 3 แทน ซึ่งรางวัลที่ 3 จะได้รับใบประกาศเกียรติคุณจากนายอำเภอเกาะคา โดยเหตุการณ์ในครั้งนี้ได้สร้างความประทับใจให้กับคุณลุงและสมาชิกในวงเป็นอย่างมาก

 

“รู้สึกดีใจมาก ตอนนั้นได้รับใบประกาศเกียรติคุณจากท่านนายอำเภอ ภูมิใจมาก
เพราะเราไม่เคยได้รับใบประกาศฯ มาก่อน”

คุณลุงสมนึก กล่าว

 

          ปัจจุบัน วงดนตรีพื้นบ้าน ส.สมนึกศิลป์ไม่ได้มีสมาชิกเก่าครบวงเหมือนเช่นเคย เนื่องจากสมาชิกได้เสียชีวิตไปจำนวน 3 คน และแม้จะมีการรับสมาชิกเพิ่ม แต่ว่าความชำนาญของสมาชิกใหม่ก็ไม่เท่าสมาชิกเดิมที่เล่นดนตรีด้วยกันมานาน  เรื่องการสืบงานงานตนตรีพื้นบ้าน คุณลุงเล่าว่าปัจจุบันมีเยาวชนคนรุ่นใหม่ 4-5 คน ให้ความสนใจเข้ามาขอเรียนรู้เรื่องการเล่นเครื่องดนตรีพื้นบ้านกับคุณลุง แต่คุณลุงก็ไม่ได้เปิดสอนอย่างเป็นทางการ จะเป็นการสอนตอนซ้อมดนตรีหลังเลิกเรียนมากกว่า

 

ที่มาข้อมูล : อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง

ขอขอบคุณ :

      

ข้อมูลเพิ่มเติมครูภูมิปัญญา “ผ้าทอกี่กระตุกตำบลไหล่หิน”

คุณลุงสมนึก วันทะยะ

เกิดวันที่ 17 พฤษภาคม 2493 อายุ 68 ปี

เบอร์โทรติดต่อ 086-189-8114

 

 

Skip to content