พิธีกรรมสืบชะตา

        “การสืบชะตา” เป็นพิธีกรรมความเชื่อที่อยู่กับชาวล้านนามานาน โดยเชื่อว่าหากได้ทำพิธีสืบชะตาแล้วชีวิตจะเป็นมงคล ผู้สืบชะตาจะมีกำลังใจกำลังกายที่ดี หายเจ็บหายไข้ ช่วยต่ออายุให้ยืนยาว มีความสุขความเจริญ แคล้วคลาดปลอดภัยจากสิ่งชั่วร้ายและภยันตรายทั้งปวง

คุณลุงทับ มุณีแก้ว คือ มัคทายก วัดศาลาชัย ตำบลศาลา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง ที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านการสืบชะตามานานถึง 20กว่าปี โดยสืบทอดความรู้มาจากรุ่นปู่ย่าตายาย เนื่องจากได้เห็นผู้เฒ่าผู้แก่ทำพิธีแล้วเกิดความรู้สึกสนใจจึงเข้าไปไต่ถามเพื่อเก็บเกี่ยวความรู้ พร้อมทั้งจดข้อมูลเอาไว้สำหรับทบทวนจนสามารถถ่ายทอดให้ชาวบ้านที่เข้ามาถามไถ่ได้  เมื่อชาวบ้านเกิดความศรัทธาจึงได้ให้คุณลุงทับช่วยทำพิธีสืบชะตาให้ และนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาคุณลุงทับก็ได้ทำหน้าที่เสริมกำลังใจให้กับชาวบ้านทั่วไปและผู้ป่วยจำนวนมากผ่านพิธีสืบชะตามตามแบบฉบับล้านนาที่ได้ร่ำเรียนมา

นอกจากการทำพิธีสืบชะตาแล้ว คุณลุงทับยังสามารถทำพิธี “ส่งแถน” ซึ่งถือเป็นพิธีกรรมที่มีความเชื่อว่า “แถน” หรือ “พ่อแถนแม่แถน” คือเทวดาที่ส่งให้เรามาเกิดเป็นมนุษย์ มีฤทธิ์สามารถดลบันดาลให้เราอยู่ดีมีสุขได้ ดังนั้นเมื่อมนุษย์เกิดอาการเจ็บไข้ได้ป่วย หากได้ทำพิธีส่งแถน ซึ่งถือเป็นการกราบไหว้ขอพรด้วยการสวดมนต์คาถาพร้อมของเซ่นไหว้ ก็จะทำให้ผู้ป่วยหายดี หรือมีอาการที่บรรเทาเบาบางลงได้

 

         ส่วนการ “ส่งเคราะห์” ก็เป็นอีกหนึ่งพิธีกรรมที่คุณลุงทับมีความรู้ความสามารถในการประกอบพิธีกรรมได้ โดยการส่งเคราะห์จะเป็นการพิธีกรรมที่เน้นทำเมื่อเกิดเรื่องที่ไม่ดีกับผู้ที่มาทำพิธีส่งเคราะห์ เช่นประสบอุบัติเหตุ เป็นต้น โดยเชื่อว่าเคราะห์ที่เกิดขึ้นนั้นเกิดจากภูตผีปีศาจหรือรุกขเทวดาทำให้เกิดขึ้น จึงต้องทำการส่งเครื่องเซ่นไปไหว้ไปให้ เพื่อให้เคราะห์นั้นหมดสิ้นหรือเบาบางลง การสงเคราะห์จะมีพิธีกรรมที่คล้ายกับการส่งแถนแต่จะมีเครื่องสังเวยบางอย่างที่แตกต่างออกไป เช่น การส่งแถนจะมีรูปปั้นและเสื้อผ้าเป็นเครื่องสังเวย แต่การส่งเคราะห์จะไม่มี ส่วนสถานที่ที่ใช้ประกอบพิธีกรรมส่วนใหญ่จะทำที่บ้าน

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่างการทำพิธีสืบชะตา ส่งแถน ส่งเคราะห์คือ การทำพิธีสืบชะตาคุณลุงทับจะต้องทำพิธีกรรมร่วมกับพระสงฆ์ 1 รูป หรือ 5 รูป โดยสามารถทำได้ทั้งที่วัดและที่บ้าน ส่วนพิธีส่งแถน และส่งเคราะห์คุณลุงทับสามารถดำเนินการได้โดยไม่ต้องมีพระสงฆ์ร่วมทำพิธีกรรม ที่ผ่านมาคุณลุงทับได้ทำพิธีกรรมสืบชะตา ส่งแถน ส่งเคราะห์ ให้กับคนในพื้นที่และคนนอกพื้นที่จำนวนมาก เนื่องจากมีคนศรัทธาในตัวคุณลุง และบางครั้งคุณลุงก็ยังได้ไปช่วยเตรียมเครื่องทำพิธีกรรมสืบชะตาหลวงในงานเกษียรอายุข้าราชการ หรืองานบวชในระดับจังหวัดด้วย ด้านการสืบสานองค์ความรู้พิธีกรรมต่างๆ คุณลุงทับเล่าว่า ปัจจุบันมีคนในหมู่บ้านเข้ามาขอเป็นลูกศิษย์ประมาณ 2-3 คน ทั้งหมดเป็นชาวบ้านวัยกลางคนที่มีความสนใจศาสตร์ด้านนี้ นอกจากนี้คุณลุงทับยังได้มีโอกาสไปทำหน้าที่เป็นวิทยากรให้ความรู้เรื่องการทำพิธีสืบชะตาให้กับคนในชุมชน รวมถึงเด็กนักเรียนในโรงเรียนโรงเรียนเขลางค์นคร และโรงเรียนบำปางกัลยาณี ซึ่งถือเป็นการสืบสานความรู้ให้กับเด็กรุ่นใหม่ด้วย  ปัจจุบันแม้คุณลุงทับจะอายุ 79 ปี แต่คุณลุงก็มีงานทำพิธีกรรมต่างๆ 1-3 ครั้งต่อสัปดาห์ ซึ่งคุณลุงก็ได้กล่าวถึงการทำงานนี้ว่า ถ้ายังมีแรงทำได้ก็จะทำต่อไป เพราะทุกวันนี้ก็ยังมีผู้คนที่เป็นทุกข์เข้ามาติดต่อขอให้ไปทำพิธีกรรมเพื่อความสบายใจและเพื่อให้หายเจ็บไข้ได้ป่วย หรือหายเคราะห์ร้ายอยู่เรื่อยๆ

         การทำพิธีกรรมสืบชะตา ส่งแถน และส่งเคราะห์ ไม่ได้อาศัยเพียงองค์ความรู้ที่สืบสานมาจากรุ่นปู่ย่าตายายเท่านั้น แต่อาจารย์หรือคนทำพิธีกรรมจะต้องมีความน่าเชื่อถือ สามารถสร้างศรัทธาแก่ผู้มาขอให้ทำพิธีได้ ซึ่งคุณลุงทับก็มีครบทั้งหมด อีกทั้งยังเป็นคนไม่หวงวิชา เนื่องจากต้องการให้องค์ความรู้นี้ได้สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อช่วยบรรเทาทุกข์ทางกายและใจให้กับผู้คนที่มีเคราะห์ต่อไป

 

ที่มาข้อมูล : อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง

ขอขอบคุณ :

      

ข้อมูลเพิ่มเติมครูภูมิปัญญา “พิธีกรรมสืบชะตา” 

คุณลุงทับ มุณีแก้ว 

เกิดวันที่ 14 ธันวาคม 2482

เบอร์โทรติดต่อ 084-084-7393

 

 

 

 

Skip to content