การทำน้ำตาลมะพร้าว

น้ำตาลมะพร้าว (น้ำตาลปี๊บหรือน้ำตาลก้อน) ถือเป็นผลิตภัณฑ์พื้นบ้านที่ผลิตโดยอาศัยภูมิปัญญาชาวบ้านมาเป็นเวลาช้านาน สามารถนำมาประกอบอาหารไทยได้ทั้งคาวและหวาน เป็นที่โปรดปรานของทั้งคนไทยและคนต่างชาติ อาหารที่ทำจากน้ำตาลมะพร้าว เช่น แกงกะทิ หรือขนมหวานต่างๆ  จะมีรสชาติหอม หวาน และมัน ตาลมะพร้าวของแท้ที่นับวันเริ่มจะหาได้ยากขึ้น นายยุโสบ หล้าเก เป็นครอบครัวหนึ่งที่อยู่ตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลาได้อนุรักษ์และสืบทอดเจตนารมความรู้จากบิดา มารดา จนสู่รุ่นลูก เพื่อไม่อาชีพดังกล่าวสูญหาย จัดทำเป็นอาชีพรายได้ประจำของครอบครัว และสอนลูกให้ทุกคนได้เรียนรู้ประกอบอาชีพการทำตาลมะพร้าวให้มีรายได้เลี้ยงครอบครัวของตนเอง อีกทั้งเป็นการอนุรักษ์สืบไว้เป็นวัฒนธรรมภูมิปัญญาของท้องถิ่น   

ครอบครัวของนายยุโสบ หล้าเก ได้ปลูกมะพร้าวในพื้นที่บริเวณรอบบ้านหลายไร่ ปลูกมาตั้งแต่รุ่นพ่อของนายยุโสบ ต่อมารุ่นนายยุโสบได้ดูแลเอาใจใส่ การสานต่อปลูกซ่อมแซมต้นที่ตายและมีการปลูกขยายจำนวนต้นมะพร้าวเพิ่มขึ้น นายยุโสบได้ช่วยพ่อแม่ได้เรียนรู้วิธีการปาดน้ำหวานจากงวงมะพร้าว  การป่ายปืนต้นมะพร้าวซึ่งต้องอาศัยความชำนาญ ความแข็งแรง และความพร้อมของร่างกาย และต้องมีความขยัน ความอดทนในการทำ  ตื่นเช้ามาต้องสาละวนกับการขึ้นไป.ปาดน้ำหวาน สายๆ ขึ้นไปเก็บน้ำหวาน และปาดรอบใหม่ ทำวนเวียนอย่างนี้ทุกวัน แสดงว่าได้น้ำหวานมะพร้าวเก็บได้วันละสองรอบ ยกเว้นว่าวันใดฝนตกมากๆ ไม่สามารถขึ้นไปเก็บน้ำหวานได้ ก็จะหยุด เพราะจะเกิดความเสี่ยง นายยุโสบ ได้ดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านทำหน้าที่ผู้ใหญ่บ้านจนปลดเกษียณอายุ และขณะเดียวกันได้ทำอาชีพเสริมการทำน้ำตาลจากมะพร้าวเลี้ยงจุลเจือครอบครัว ส่งให้ลูกได้เรียนจบการศึกษาระดับปริญญาตรี  ปัจจุบันได้มอบความรู้ให้ลูกทำต่อรุ่นลูกซึ่งได้รับการศึกษานำความรู้จากวิชาการที่ร่ำเรียนมาจากการการจบ ช่างยนต์  นำมาผลิตนวัตกรรมการโซมน้ำตาลด้วยเครื่องกลแทนการใช้แรงงานคน ซึ่งได้เห็นความก้าวหน้าด้านอาชีพจากรุ่นสู่รุ่นได้เป็นอย่างดี

การเข้ามาบริเวณบ้านจะเห็นต้นมะพร้าวลำต้นโดนบากเป็นช่วงๆ ถ้าใครไม่สังเกต ก็จะไม่รู้ว่าทำไมลำต้นมะพร้าวจึงเป็นเช่นนั้น ไม่ปกติเหมือนต้นมะพร้าวที่เราเห็นทั่วไป ได้รับคำตอบจากเจ้าของ ทราบว่าเป็นการบาก “ถากลำต้น” ให้เป็นร่องลึกๆ เพื่อให้ปืนป่ายขึ้นไปเอาน้ำตาลมะพร้าวได้สะดวก  ต้องนำขวดไปรองรับ 2 ช่วง กล่าวคือ ช่วงเช้าที่ไปปาดน้ำตาลและนำภาชนะไปรองรับน้ำหวานจากมะพร้าว และในขวดนั้นมักใส่ไม้พะยอม และหรือไม้เคียม  เพื่อป้องกันการปูดเมื่อน้ำหวานทำปฏิกิริยากับอากาศ น้ำหวานจากมะพร้าวจะมีรสชาติเปลี่ยนไป และจะเปรี้ยว ชาวบ้านจึงนิยมใส่ไม้เคียมดังกล่าว และช่วงที่ไปเก็บน้ำหวานก็นำขวด หรือกระบอกไม้ใผ่ไปสลับสับเปลี่ยนเพื่อไว้รองรับรอบต่อไป เมื่อช่วงสายของแต่ละวันจะขึ้นไปเก็บน้ำหวานจากมะพร้าวลงมาเคี้ยวและตั้งไฟให้งวด โดยใช้เวลานาน หลายชั่วโมง  การสังเกตการณ์นำมาผ่านกระบวนการเคี่ยว ใช้เวลา 5-6  ชั่วโมง การสังเกตว่าน้ำตาลเคี่ยวได้พอดี  สังเกตจากการปริมาณน้ำหวานจะงวด ภาษาถิ่น “น้ำตาลเริ่มโพ้” และสีของน้ำหวานจะเป็นสีน้ำตาลเข้ม นายยุโสบ เล่าว่าเพื่อให้น้ำตาลขึ้นรูปได้ง่ายจะใช้น้ำตาลทรายผสมนิดหน่อย  แต่ถ้าต้องการน้ำตาลมะพร้าวไม่เจือปนก็จะไม่ต้องใช้น้ำตาลทรายผสมน้ำตาลมะพร้าวที่ได้ที่มีเนื้อเหลวอ่อนตัว  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการของลูกค้าเป็นหลัก

        เวลาเคี่ยวน้ำตาลจะเคี่ยวน้ำตาลกันตอนสาย ๆ เป็นต้นไป ผึ้งจะไม่ค่อยมาทำความรำคาญหรือมาทำให้เกิดการปนเปื้อนได้ เวลาสาย ๆ และเที่ยง ๆ ผึ้งจะกลับเข้ารังเพราะอากาศร้อนก็เป็นวิธีป้องกันด้วยเทใส่ภาชนะ หรือหยอดใส่พิมพ์จนน้ำตาลเย็น จึงเก็บใส่หีบห่อเพื่อจำหน่ายต่อไป น้ำตาลสด 7 ปี๊บ จะเคี่ยว  น้ำตาลได้ 30 ก.ก. การตลาดไม่ต้องกังวล ผลิตเท่าไหร่ขายได้หมด นอกจากตลาดในชุมชนแล้ว ยังส่งไปขายตลาดสดในกรุงเทพมหานครอีกด้วย  เพราะปัจจุบันระบบการขนส่งก้าวไกลไปได้ทุกที่ทั่วไทย

อาชีพการทำน้ำตาลจากมะพร้าว ซึ่งทำมาจากน้ำหวานของต้นมะพร้าว เป็นวิถีชีวิตที่ทรงคุณค่า เด็กยุคใหม่ ไม่รู้ที่ไปที่มา ว่าการได้มาอย่างไร การได้รับรู้ถึง กระบวนการ วิธีการทำ จะได้เห็นคุณค่าของที่เราบริโภคขนมหวาน น้ำตาลจากมะพร้าวเป็นส่วนหนึ่งที่เราบริโภคเข้าไป จะได้คุณค่าของภูมิปัญญา และสืบสานต่อยอดให้เกิดอาชีพและรายได้จากรุ่น สู่รุ่น และสิ่งที่น่าภาคภูมิใจที่เห็นได้ชัด ลูกของนายยุโสบ  ได้นำความรู้จากการเรียนวิชาช่างยนต์ในสถาบันการศึกษา นำมาย่อยอด การใช้มอเตอร์หมุนโซมน้ำตาลให้เย็นในเวลารวดเร็วและไม่ต้องใช้แรงคนอีกเป็นสิ่งที่ทุ่นแรง และการนำนวัตกรรมมาพัฒนาต่อยอด  สืบสานอาชีพของพ่อได้เป็นอย่างดี       

 

ที่มาข้อมูล : อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศีธรรมราช

ขอขอบคุณ :

      

ข้อมูลเพิ่มเติมครูภูมิปัญญา “การทำน้ำตาลมะพร้าว”

นายยุโสบ หล้าเก

เกิดวันที่ 2 เดือน เมษายน พ.ศ.2498    

เบอร์โทรติดต่อ 089-6524526

Skip to content